Thứ vận Hoàng môn thị lang Nguyễn Cúc pha hạ tân cư thành

Thứ vận Hoàng môn thị lang Nguyễn Cúc pha[1] hạ tân cư thành - 次韻黃門侍郎阮菊坡賀新居成
của Nguyễn Trãi
Nguyên văn chữ Hán Phiên âm Hán Việt Dịch nghĩa

弓餘僻地半榛荊
喜得新詩當座銘
瓮秫屢傾謀婦酒
囊書惟有草玄經
蓬門倒履迎佳客
花塢移床近曲櫺
笑我老來狂更甚
旁人休怪次公醒

Cung dư tịch địa bán trăn kinh ;
Hỷ đắc tân thi đương tọa minh[2].
Công thuật lũ khuynh mưu phụ tửu[3] ;
Nang thư duy hữu thảo huyền kinh[4].
Bồng môn đảo lý nghinh giai khách[5] ;
Hoa ổ di sàng cận khúc linh.
Tiếu ngã lão lai cuồng cánh thậm,
Bàng nhân hưu quái[6] Thứ công[7] tinh.

Chỗ quanh chỉ hơn một cung đất mà nửa đầy bụi gai ;
Mừng được thơ mới để ghi chỗ ngồi.
Cong gạo nếp dốc luôn, rượu mưu với vợ nấu ;
Túi sách chỉ có quyển chép kinh Thái huyền thôi.
Cửa bồng xô lộn giày ra đón khách quí ;
Dời giường dưới khóm hoa gần hiên vòng.
Cười ta về già càng điên lắm ;
Hàng xóm đừng lạ rằng Thứ công vẫn tỉnh đây.

   




Chú thích

  1. Cúc pha là hiệu của Nguyễn Mộng Tuân, danh sĩ thời Lê sơ, đời Lê Thánh Tông làm Thượng khinh xa đô úy
  2. Xưa có người làm một bài viết ở bên phải chỗ ngồi để tự răn gọi là « Tọa hữu minh », bài minh ở bên hữu chỗ ngồi. Tác giả nói bài thơ của bạn là « Đương tọa minh », bài minh chép ở chỗ ngồi, là theo ý ấy
  3. Mưu phụ tửu: Bài « Hậu Xích Bích » của Tô Đông Pha có câu: « Cố an sở đắc tửu hồ. Qui nhi mưu chư phụ » nghĩa là « Nhưng làm sao mà có rượu? Về mà mưu với vợ »
  4. Thảo huyền kinh: sách do kinh Thái huyền của Dương Hùng đời Hán chép ra. « Thảo huyền » nghĩa là chép kinh Thái huyền, tức là học đạo. Vốn nghĩa là trong túi chỉ có quyển chép kinh Thái huyền
  5. Vội vàng ra cửa đón khách quý đến nỗi xỏ lộn giày
  6. Hưu quái: Bản Dương Bá Cung chép là « hưu khoái 休 快 », bản Thi lục chép là « hưu quái 休 怪 » nghĩa là chứa lấy làm lạ nữa
  7. Thứ công: tên tự của Cáp Khoan Nhiên đời Hán. Thứ công từng nói: « Đừng rót nhiều cho tôi đấy, tôi là tửu cuồng ». Người đời thường nói: « Thứ công tuy tỉnh mà vẫn cuồng ». Câu này nghĩa là: Hàng xóm đừng lạ, Thứ công tuy cuồng mà vẫn tỉnh đấy, không phải là say rượu đâu. « Bàng nhân hưu quái » nghĩa là hàng xóm đừng lạ nữa